Spot işlem, bir kripto varlığın mevcut piyasa koşullarında doğrudan alınıp satılmasıdır. Standart spot işlemde borçlanma, kaldıraçlı pozisyon veya vadeli sözleşme bulunmaz. Satın alınan varlık kullanıcının spot bakiyesine geçer. Spot piyasa ise bu alım ve satım emirlerinin karşılaştığı piyasayı ifade eder.
Bitcoin, Ethereum veya başka bir kripto varlık spot piyasadan satın alındığında kullanıcı bir fiyat sözleşmesi değil, ilgili dijital varlığın kendisini edinir. Ancak merkezi bir kripto platformunda görünen bakiye ile özel anahtarı kullanıcıya ait kişisel cüzdandaki varlık arasında önemli bir saklama farkı vardır.
Spot piyasa nedir?
Spot piyasa, kripto para borsalarında finansal varlıkların işlem anında belirlenen fiyat üzerinden alınıp satıldığı piyasadır. Ödeme ve teslimat hemen ya da piyasanın takas kuralları içerisinde kısa sürede tamamlanır.
Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği, spot piyasayı ürünün alış veya satışının işlem tarihindeki fiyat üzerinden en geç iki iş günü sonra gerçekleştirildiği piyasa olarak tanımlar. Geleneksel finans piyasalarında takas süresi T+0, T+1 veya T+2 şeklinde uygulanırken kripto platformlarında eşleşen işlem çoğunlukla anında hesap bakiyesine yansır.
Spot piyasaya ilişkin günlük yaşam örnekleri şunlardır:
-
Döviz bürosundan güncel kurla euro almak
-
Kuyumcudan gram altın satın almak
-
Borsada hisse senedi almak
-
Kripto platformundan Bitcoin satın almak
-
Merkeziyetsiz bir borsada ETH karşılığında başka bir token almak
Bu işlemlerin ortak noktası, gelecekteki bir tarihe ait sözleşme yerine varlığın mevcut fiyat üzerinden el değiştirmesidir.
Spot işlem nedir?
Spot işlem, spot piyasada gerçekleştirilen doğrudan alım veya satım işlemidir. Kullanıcı, sahip olduğu Türk lirası, dolar, stabil kripto varlık veya başka bir dijital varlık karşılığında işlem yapar.
Örneğin ETH/USDT paritesinden Ethereum alan bir kullanıcı, USDT bakiyesinin bir bölümünü ETH ile değiştirir. İşlem gerçekleştikten sonra alınan ETH spot hesap bakiyesinde görünür.
Standart, borçsuz spot işlemin üç temel özelliği vardır:
-
Gerçek varlık alınır veya satılır.
-
İşlem mevcut piyasa koşullarında gerçekleşir.
-
Kaldıraç ve vadeli sözleşme kullanılmaz.
“Spot” ifadesi işlemin mutlaka ekranda görünen son fiyattan gerçekleşeceği anlamına gelmez. Gerçekleşme fiyatını emir türü, emir defterindeki likidite, alış-satış farkı ve işlem büyüklüğü belirler.
Spot piyasa, spot işlem ve spot fiyat arasındaki fark
Bu üç kavram birbiriyle bağlantılıdır ancak aynı anlama gelmez:
| Kavram | Açıklama |
|---|---|
| Spot piyasa | Varlıkların mevcut koşullarda alınıp satıldığı piyasa ortamıdır. |
| Spot işlem | Bu piyasada gerçekleştirilen tek bir alım veya satım işlemidir. |
| Spot fiyat | Varlığın ilgili piyasada işlem gördüğü mevcut fiyat seviyesidir. |
| İşlem çifti | Hangi varlığın hangi para veya kripto varlık karşılığında alınıp satıldığını gösterir. |
| Spot bakiye | Kullanıcının platformdaki alım satıma açık varlık bakiyesidir. |
| Spot cüzdan | Platformun spot işlemlerde kullanılacak bakiyeleri gösterdiği hesap bölümüdür. |
Örneğin BTC/TRY bir işlem çiftidir. Bu çiftte BTC alınan veya satılan temel varlık, TRY ise fiyatın ifade edildiği karşıt varlıktır.
Kripto spot piyasası nasıl çalışır?
Merkezi bir kripto platformundaki spot piyasa çoğunlukla emir defteri sistemiyle çalışır. Kullanıcıların alım ve satım talepleri fiyat ve miktar bilgileriyle emir defterine yerleştirilir.
Alış emirleri
Alış emirleri, kullanıcıların bir varlığı hangi fiyattan ve ne kadar almak istediğini gösterir. İngilizce platformlarda bu emirler “bid” olarak adlandırılır.
Satış emirleri
Satış emirleri, kullanıcıların ellerindeki varlığı hangi fiyattan satmak istediğini gösterir. İngilizce karşılığı “ask” terimidir.
Emir eşleşmesi
Bir alış emrinin fiyatı uygun satış emriyle karşılaştığında işlem gerçekleşir. Platformun eşleştirme motoru, emirleri fiyat ve zaman önceliğine göre karşılaştırır.
Emir defterindeki en yüksek alış fiyatı en iyi alış, en düşük satış fiyatı ise en iyi satış olarak adlandırılır. İkisi arasındaki fark spread değerini oluşturur.
İşlemin hesaba yansıması
Emir eşleştiğinde satılan varlık bir hesaptan düşer, alınan varlık diğer hesaba eklenir. Merkezi platformlarda bu değişiklik platformun iç muhasebe sisteminde kaydedilir.
Merkezi borsadaki her spot işlem ayrı bir blokzincir işlemi oluşturmaz. Merkezi borsalar işlemleri kendi iç veri tabanlarında tutarken merkeziyetsiz borsalardaki takaslar doğrudan blokzincir üzerinde sonuçlandırılır.
Bu nedenle merkezi platformda Bitcoin satın almak ile Bitcoin’i kişisel cüzdana çekmek farklı işlemlerdir:
-
Platformda satın alma: Borsa içi hesap bakiyesi değişir.
-
Kişisel cüzdana çekme: Blokzincir üzerinde transfer oluşturulur.
-
Borsa kullanıcıları arasındaki iç transfer: Platform kurallarına göre zincir dışı kayıtla tamamlanır.
Spot işlem örneği
Aşağıdaki örnek tamamen varsayımsaldır.
ETH/USDT emir defterinde şu satış emirlerinin bulunduğunu düşünelim:
| Satış fiyatı | Satış miktarı |
|---|---|
| 2.500 USDT | 0,20 ETH |
| 2.510 USDT | 0,30 ETH |
| 2.520 USDT | 0,50 ETH |
Bir kullanıcı 1.000 USDT değerinde piyasa alış emri verdiğinde:
-
İlk 500 USDT ile 2.500 seviyesinden 0,20 ETH alınır.
-
Kalan 500 USDT, 2.510 seviyesindeki emirden yaklaşık 0,1992 ETH alır.
-
Toplamda yaklaşık 0,3992 ETH elde edilir.
-
Ortalama gerçekleşme fiyatı yaklaşık 2.505 USDT olur.
Ekranda görünen en düşük satış fiyatı 2.500 USDT olmasına rağmen emrin tamamı bu seviyeden gerçekleşmemiştir. Bunun nedeni ilk fiyat seviyesinde 1.000 USDT tutarındaki emri karşılayacak miktarda ETH bulunmamasıdır.
Bu fiyat farkı kayma, yani slippage olarak adlandırılır.
Spot fiyat nasıl belirlenir?
Kripto varlıklarda tüm dünyaya ait tek bir zorunlu spot fiyat bulunmaz. Her platform kendi emir defteri, kullanıcı kitlesi, likiditesi ve işlem hacmi üzerinden fiyat oluşturur.
Bir işlem ekranında birden fazla fiyat görülebilir:
Son işlem fiyatı
En son eşleşen emrin gerçekleştiği fiyattır. Bu fiyat, yeni verilecek piyasa emrinin kesin gerçekleşme fiyatı değildir.
En iyi alış fiyatı
Bir alıcının o anda ödemeyi kabul ettiği en yüksek fiyattır. Piyasa satış emri öncelikle bu seviyedeki emirlerle eşleşir.
En iyi satış fiyatı
Bir satıcının kabul ettiği en düşük fiyattır. Piyasa alış emri öncelikle bu seviyedeki emirlerle eşleşir.
Ortalama gerçekleşme fiyatı
Büyük bir emrin birden fazla fiyat seviyesinden eşleşmesi sonucunda oluşan ortalama fiyattır.
Son işlem fiyatı ile gerçekleşme fiyatı arasındaki fark özellikle düşük likiditeli piyasalarda büyür. Piyasa emri işlemin gerçekleşmesini hedefler ancak belirli bir fiyatı garanti etmez. Limit emir fiyatı sınırlar fakat emrin gerçekleşmesini garanti etmez.
Spread nedir?
Spread, en yüksek alış emri ile en düşük satış emri arasındaki farktır.
Örneğin:
-
En iyi alış: 99,80 USDT
-
En iyi satış: 100,00 USDT
-
Spread: 0,20 USDT
Spread oranı şu şekilde hesaplanır:
Spread oranı = Alış-satış farkı ÷ orta fiyat × 100
Dar spread, alış ve satış fiyatlarının birbirine yakın olduğunu gösterir. Geniş spread ise işlem maliyetini artırır.
Bir kullanıcı 100,00 USDT seviyesinden alım yapıp aynı anda 99,80 USDT seviyesinden satış yaptığında fiyat değişmese bile spread nedeniyle zarar yazar. İşlem komisyonu bu maliyete ayrıca eklenir.
Likidite nedir ve spot işlemi nasıl etkiler?
Likidite, bir varlığın fiyatını önemli ölçüde değiştirmeden ne kadar kolay alınıp satıldığını ifade eder.
Yüksek likiditeli bir spot piyasada:
-
Emir defterinde çok sayıda alış ve satış emri bulunur.
-
Spread daha dar seyreder.
-
Büyük emirler daha düşük kaymayla gerçekleşir.
-
Alım ve satım işlemleri daha hızlı eşleşir.
Düşük likiditeli bir piyasada:
-
Emir defteri sığdır.
-
Spread genişler.
-
Büyük bir emir birkaç fiyat seviyesini tüketir.
-
Gerçekleşme fiyatı ekranda görülen fiyattan uzaklaşır.
Volatilite ve düşük likidite, kripto işlemlerindeki kaymanın temel nedenleri arasındadır. Limit emir kullanımı fiyat kontrolünü artırır; buna karşılık emrin gerçekleşmeden beklemesi veya kısmen gerçekleşmesi sonucunu doğurur.
Spot piyasada kullanılan emir türleri
Piyasa emri
Piyasa emri, varlığın emir defterindeki en iyi mevcut fiyatlardan hemen alınması veya satılması talimatıdır.
Avantajı: Hızlı gerçekleşir.
Riski: Kesin gerçekleşme fiyatı önceden bilinmez. Büyük emirlerde ve düşük likiditede kayma oluşur.
Piyasa emri “şu an ekranda görünen son fiyattan al” değil, “emir defterindeki mevcut satış emirlerinden hemen al” anlamına gelir.
Limit emir
Limit emir, alış veya satış için kabul edilen fiyat sınırını belirler.
-
Limit alış emri, belirlenen fiyat veya daha düşük seviyeden gerçekleşir.
-
Limit satış emri, belirlenen fiyat veya daha yüksek seviyeden gerçekleşir.
Avantajı: Fiyat kontrolü sağlar.
Riski: Piyasa belirlenen seviyeye ulaşmazsa emir gerçekleşmez.
Stop piyasa emri
Stop piyasa emri, fiyat belirlenen tetikleme seviyesine ulaştığında piyasa emrine dönüşür.
Zarar sınırlama veya yükseliş başladıktan sonra alım yapma amacıyla kullanılır. Tetikleme fiyatı, kesin gerçekleşme fiyatı değildir. Hızlı piyasa hareketlerinde emir farklı bir seviyeden eşleşir.
Stop-limit emir
Stop-limit emir iki fiyat içerir:
-
Emri etkinleştiren stop fiyatı
-
Gerçekleşme sınırını belirleyen limit fiyatı
Fiyat stop seviyesine geldiğinde limit emir oluşturulur. Bu yapı gerçekleşme fiyatını sınırlar ancak sert hareketlerde emrin karşılıksız kalmasına yol açar.
OCO emri
OCO, “biri gerçekleştiğinde diğerini iptal et” mantığıyla çalışan iki bağlantılı emirden oluşur. Genellikle bir kâr alma emri ile zarar sınırlandırma emrini birlikte yönetmek için kullanılır. Her platform OCO emrini desteklemez.
Merkezi borsa ve merkeziyetsiz borsada spot işlem
Kripto spot işlemleri merkezi borsalarda ve merkeziyetsiz borsalarda farklı mekanizmalarla yürütülür.
| Özellik | Merkezi borsa | Merkeziyetsiz borsa |
|---|---|---|
| İşlem altyapısı | Emir defteri veya platform kotasyonu | Likidite havuzu veya zincir üstü emir defteri |
| Saklama | Özel anahtar çoğunlukla platform tarafından yönetilir | Özel anahtar kullanıcıdadır |
| İşlem kaydı | Platformun iç veri tabanında | Blokzincir üzerinde |
| İşlem maliyeti | Alım-satım komisyonu ve spread | Protokol ücreti, ağ ücreti ve kayma |
| Hesap | Üyelik ve kimlik doğrulama süreci bulunur | Kişisel cüzdan bağlantısı kullanılır |
| Hata riski | Platform, hesap ve saklama riski | Akıllı sözleşme, yanlış ağ ve cüzdan riski |
| İşlem hızı | Platform eşleştirme motoruna bağlıdır | Blokzincir kapasitesine bağlıdır |
Merkezi borsada spot bakiye görünmesi, özel anahtarın kullanıcıda bulunduğu anlamına gelmez. Kişisel cüzdanda ise varlık üzerindeki teknik kontrol özel anahtara veya kurtarma kelimelerine sahip olan taraftadır.
Spot cüzdan nedir?
Spot cüzdan, kripto platformunda alım ve satım işlemlerine ayrılan hesap bölümüdür. Bu ifade her zaman bağımsız bir blokzincir cüzdanını temsil etmez.
Platformlar bakiyeleri farklı hesap bölümlerinde sınıflandırır:
-
Spot hesap
-
Fonlama hesabı
-
Vadeli işlem hesabı
-
Marjin hesabı
-
Kazanç veya staking hesabı
Bir varlığın spot işlemde kullanılabilmesi için ilgili bakiyenin spot hesaba aktarılması gerekebilir. Platform içi hesap aktarımı çoğunlukla blokzincir transferi değildir.
Spot işlem ile vadeli işlem arasındaki fark
| Özellik | Spot işlem | Vadeli işlem |
|---|---|---|
| Alınan ürün | Kripto varlığın kendisi | Varlığın fiyatına bağlı sözleşme |
| Kaldıraç | Standart spotta yoktur | Yaygın olarak kullanılır |
| Likidasyon | Borçsuz spotta yoktur | Teminat yetersizliğinde vardır |
| Short işlem | Standart alım-satım yapısında yoktur | Long ve short pozisyon açılır |
| Fonlama ücreti | Yoktur | Süresiz sözleşmelerde bulunur |
| Vade | Yoktur | Sözleşmeye göre vadeli veya süresizdir |
| Saklama | Alınan varlık spot bakiyeye geçer | Dayanak varlık doğrudan alınmaz |
| En yüksek temel kayıp | Varlığa yatırılan tutar | Kaldıraç ve pozisyona göre teminat kaybı |
Standart spot işlemde kullanıcı önce varlığı satın alır, ardından daha yüksek bir fiyattan satarak getiri hedefler. Vadeli işlemlerde ise varlığın fiyatının yükselmesi veya düşmesi yönünde sözleşme pozisyonu açılır.
Vadeli işlemde varlığın kendisini satın almak yerine değerini dayanak varlıktan alan türev sözleşme işlem görür.
Spot işlem ile marjin işlem arasındaki fark
Marjin işlemde kullanıcı platformdan veya diğer piyasa katılımcılarından fon ödünç alır. Ödünç alınan tutar spot piyasada daha büyük işlem açmak için kullanılır.
| Özellik | Spot | Marjin |
|---|---|---|
| Kullanılan sermaye | Kullanıcının mevcut bakiyesi | Mevcut bakiye ve ödünç fon |
| Borçlanma | Yoktur | Vardır |
| Faiz | Yoktur | Ödünç fon için uygulanır |
| Teminat | Gerekmez | Gerekir |
| Likidasyon | Yoktur | Teminat oranına göre vardır |
| Risk seviyesi | Yatırılan varlığın fiyat riski | Fiyat, faiz ve likidasyon riski |
Marjin piyasası spot emir defterini kullanmasına rağmen borçlanma içerdiği için standart spot işlemle aynı kabul edilmez. Kraken’in karşılaştırmasına göre spot işlemde kullanıcı satın aldığı varlığa sahip olurken marjin işlem ödünç fon ve teminat mekanizması ekler.
Spot işlem ile dönüştürme işlemi aynı mı?
Kripto platformlarındaki “dönüştür”, “kolay al-sat” veya “convert” ekranları kullanıcıya doğrudan bir fiyat teklifi sunar. Kullanıcı emir defteri, fiyat seviyesi veya emir türü seçmez.
Spot profesyonel işlem ekranında ise:
-
Emir defteri görüntülenir.
-
Piyasa veya limit emir seçilir.
-
Gerçekleşen fiyat ve miktarlar takip edilir.
-
Açık emirler yönetilir.
Dönüştürme ekranında ayrı bir komisyon gösterilmese dahi alış ve satış fiyatı arasındaki fark işlem maliyetine yansır. Karşılaştırma yapılırken yalnızca “komisyon sıfır” ifadesine değil, kullanıcının eline geçen net varlık miktarına bakılmalıdır.
Spot işlemin avantajları
Varlığın doğrudan alınması
Spot işlemde türev sözleşme yerine ilgili kripto varlık alınır. Varlık, platform izin verdiği sürece harici cüzdana gönderilir veya blokzincir uygulamalarında kullanılır.
Kaldıraçsız yapı
Standart spot işlem borçlanma içermez. Bu nedenle teminat tamamlama çağrısı ve vadeli piyasalardaki otomatik likidasyon mekanizması bulunmaz.
Daha anlaşılır işlem mantığı
Kullanıcı ne kadar bakiyesi varsa o tutar üzerinden işlem yapar. Karmaşık fonlama oranları, marjin seviyesi ve kontrat hesaplamaları yer almaz.
Vade baskısının bulunmaması
Satın alınan varlık için sözleşme vadesi yoktur. Kullanıcı varlığı satana, transfer edene veya farklı bir üründe kullanana kadar spot bakiyede tutar.
Farklı kullanım seçenekleri
Spot piyasadan alınan varlık:
-
Başka bir kripto varlıkla değiştirilebilir.
-
Desteklenen bir kişisel cüzdana gönderilebilir.
-
Ödeme veya transfer amacıyla kullanılabilir.
-
Uyumlu blokzincir uygulamalarında değerlendirilebilir.
Spot işlemin riskleri
Fiyat düşüşü
Likidasyon bulunmaması zararın sınırlı olduğu anlamına gelmez. Satın alınan varlığın fiyatı sert biçimde düşerse yatırılan sermayenin büyük bölümü kaybedilir.
Kayma riski
Piyasa emri, düşük likidite veya yüksek oynaklık döneminde beklenenden kötü fiyatlarla gerçekleşir.
Platform riski
Merkezi platformda tutulan varlıklar; operasyon, siber güvenlik, erişim, saklama ve karşı taraf risklerine maruz kalır.
Yanlış varlık seçimi
Düşük işlem hacimli, arz yapısı belirsiz veya proje faaliyetleri zayıf varlıklarda fiyat hareketleri daha sert gerçekleşir.
Hesap güvenliği
Zayıf parola, sahte giriş sayfası, kimlik avı saldırısı ve ele geçirilen e-posta hesabı varlık kaybına yol açar.
Transfer hatası
Yanlış cüzdan adresi veya yanlış ağ seçimi, zincir üstü transferin geri alınamamasıyla sonuçlanır.
Spot işlem maliyetleri nelerdir?
Gerçek işlem maliyeti yalnızca borsanın açıkladığı komisyon oranından oluşmaz.
Alım-satım komisyonu
Platformun gerçekleşen emir üzerinden aldığı ücrettir. Maker ve taker emirlerinde farklı oran uygulanabilir.
Spread maliyeti
Alış ve satış fiyatı arasındaki farktır. Geniş spread, pozisyona daha yüksek maliyetle başlanmasına neden olur.
Fiyat kayması
Emrin beklenen fiyat yerine farklı fiyat seviyelerinden gerçekleşmesidir.
Ağ ücreti
Merkezi borsa içindeki alım-satım işleminde blokzincir ağ ücreti alınmaz. Varlık harici cüzdana çekildiğinde platform veya blokzincir ağına bağlı çekim ücreti uygulanır.
Para yatırma ve çekme maliyeti
Banka transferi, kart, ödeme sağlayıcısı veya itibari para çekim yöntemine göre ek ücret oluşur.
Bir platformun gerçek maliyetini ölçmek için komisyon, spread, gerçekleşme fiyatı ve çekim ücretleri birlikte incelenmelidir.
Spot işlemde likidasyon var mı?
Borçlanma ve kaldıraç içermeyen standart spot işlemde likidasyon yoktur. Kullanıcının satın aldığı varlık, fiyat düştüğü için platform tarafından otomatik olarak satılmaz.
Ancak şu işlemler standart spot kapsamına girmez:
-
Marjinle spot işlem
-
Kripto teminatlı kredi
-
Kaldıraçlı token
-
Vadeli veya süresiz sözleşme
-
Teminat gerektiren yapılandırılmış ürün
Bir ürün “spot” sekmesinde görünse dahi borçlanma veya teminat mekanizması içeriyorsa likidasyon koşulları ayrıca incelenmelidir.
Spot piyasada short işlem açılır mı?
Standart spot piyasada kullanıcı elinde bulunmayan varlığı doğrudan satamaz. Bu nedenle vadeli piyasalardaki gibi tek işlemle short pozisyon açılmaz.
Spot piyasada düşüş yönlü işlem için varlığın önceden elde bulunması veya marjin sistemi üzerinden ödünç alınması gerekir. Ödünç varlıkla satış yapılması standart spot değil, marjin işlemdir.
Spot piyasa 7 gün 24 saat açık mı?
Kripto spot piyasası küresel olarak haftanın yedi günü, günün 24 saati işlem görür. Hafta sonu ve resmî tatil kapanışı bulunmaz. Platform bakımları, ağ güncellemeleri, sistem kesintileri veya belirli varlıklardaki işlem durdurmaları erişimi geçici olarak sınırlar.
Hisse senedi, emtia ve döviz spot piyasalarının çalışma saatleri ise ilgili borsa ve piyasanın kurallarına bağlıdır.
Spot işleme başlamadan önce nelere dikkat edilmeli?
İşlem çiftini kontrol edin
BTC/TRY ile BTC/USDT aynı piyasa değildir. Fiyat, likidite, spread ve işlem hacmi farklılık gösterir.
Emir türünü doğru seçin
Hemen gerçekleşme önceliğinde piyasa emri, fiyat kontrolü önceliğinde limit emir kullanılır.
Emir defteri derinliğini inceleyin
Yalnızca son fiyata bakmak yeterli değildir. Büyük emirden önce satış veya alış tarafındaki miktarlar kontrol edilmelidir.
Toplam maliyeti hesaplayın
Komisyon oranına spread, kayma ve çekim maliyeti eklenmelidir.
Küçük transfer testi uygulayın
Kişisel cüzdana ilk transferde doğru ağ ve adres küçük bir tutarla doğrulanmalıdır.
Hesabı güçlendirin
Benzersiz parola, iki aşamalı doğrulama, cihaz kontrolü ve çekim adresi beyaz listesi hesap güvenliğini artırır.
Platformun güncel durumunu kontrol edin
Türkiye’de hizmet sunan platformlar değerlendirilirken SPK’nın güncel kripto varlık hizmet sağlayıcı sayfaları, faaliyet izni kararları, saklama modeli ve müşteri varlıklarına ilişkin koşullar birlikte incelenmelidir. SPK, bir kuruluşun “Faaliyette Bulunanlar Listesi”nde yer almasının tek başına yetkilendirme anlamına gelmediğini daha önce açıkça belirtmiştir.
Spot işlemlerde sık yapılan hatalar
-
Son işlem fiyatını kesin alış fiyatı sanmak
-
Düşük hacimli paritede büyük piyasa emri vermek
-
Komisyonu tek maliyet olarak değerlendirmek
-
Spot ile marjin hesabını karıştırmak
-
Yanlış işlem çiftinden alım yapmak
-
Borsadaki bakiyeyi kişisel cüzdanla aynı kabul etmek
-
Yalnızca fiyat yükseldiği için araştırmadan varlık almak
-
Stop-limit emrin kesin gerçekleşeceğini düşünmek
-
Yanlış ağ üzerinden cüzdan transferi yapmak
-
Tüm sermayeyi tek işlemde kullanmak
-
Sahte uygulama ve kimlik avı bağlantılarına giriş yapmak
Spot işlem kimler için uygundur?
Spot işlem, kripto varlığın kendisini satın almak ve kaldıraçlı sözleşmelerden uzak durmak isteyen kullanıcıların başvurduğu temel alım-satım yöntemidir.
Bununla birlikte “kaldıraç yok” ifadesi “risk yok” anlamına gelmez. Spot piyasada varlık fiyatı sıfıra yaklaşırsa yatırılan sermayenin tamamına yakın bölümü kaybedilir. İşlem öncesinde varlığın arz yapısı, likiditesi, kullanım alanı, saklama yöntemi ve işlem maliyetleri incelenmelidir.
Spot işlem hakkında sıkça sorulan sorular
Spot işlem ne demek?
Spot işlem, bir kripto varlığın mevcut piyasa koşullarında doğrudan alınması veya satılmasıdır. İşlem gerçekleştikten sonra alınan varlık spot bakiyeye geçer.
Spot piyasa ne demek?
Spot piyasa, varlıkların mevcut fiyatlar üzerinden alınıp satıldığı piyasadır. Vadeli piyasadan farklı olarak gelecekteki fiyatı temsil eden sözleşme değil, varlığın kendisi işlem görür.
Spot işlemde kaldıraç var mı?
Standart spot işlemde kaldıraç yoktur. Borç alınarak gerçekleştirilen işlemler marjin işlem sınıfına girer.
Spot işlemde likidasyon olur mu?
Borçsuz ve kaldıraçsız spot işlemde likidasyon olmaz. Varlığın fiyatı düştüğünde zarar oluşur ancak platform yalnızca fiyat düştüğü için varlığı otomatik olarak satmaz.
Spot cüzdan ne demek?
Spot cüzdan, merkezi bir kripto platformunda alım-satım işlemlerine ayrılmış hesap bölümüdür. Kişisel cüzdan gibi özel anahtarın kullanıcıda bulunduğu bağımsız bir cüzdan anlamına gelmez.
Spotta alınan coin gerçekten kullanıcıya mı aittir?
Spot işlemde satın alınan kripto varlık kullanıcının hesap bakiyesine tahsis edilir. Merkezi platformda özel anahtar çoğunlukla platform tarafından yönetilir. Varlık kişisel cüzdana çekildiğinde teknik kontrol özel anahtarı yöneten kullanıcıya geçer.
Spot alım doğrudan blokzincire yazılır mı?
Merkezi borsadaki alım-satım işlemleri çoğunlukla platformun iç kayıtlarında gerçekleşir. Varlığın harici cüzdana çekilmesi zincir üstü işlem oluşturur. Merkeziyetsiz borsalardaki takaslar ise blokzincir üzerinde sonuçlandırılır.
Piyasa emri mi limit emir mi daha iyidir?
Piyasa emri hız, limit emir fiyat kontrolü sağlar. Piyasa emrinde kayma riski; limit emirde emrin gerçekleşmemesi veya kısmen gerçekleşmesi riski bulunur.
Spot ve futures arasındaki temel fark nedir?
Spot işlemde kripto varlığın kendisi alınır. Futures işlemde varlığın fiyatına bağlı türev sözleşme işlem görür. Futures işlemler kaldıraç, short pozisyon, fonlama ve likidasyon mekanizmaları içerir.
Spot piyasada para kaybedilir mi?
Evet. Varlığın fiyatı alış fiyatının altına düştüğünde zarar oluşur. Likidasyon bulunmaması, fiyat riskini ortadan kaldırmaz.
Spot işlem, kripto piyasasındaki en temel alım-satım yöntemidir. Kullanıcı, sahip olduğu bakiye karşılığında bir kripto varlığı doğrudan satın alır veya elindeki varlığı satar. Standart spot piyasada kaldıraç, borçlanma ve vadeli sözleşme bulunmaz.
Bununla birlikte başarılı bir spot işlem değerlendirmesi yalnızca varlığın fiyatına bakılarak yapılmaz. Emir türü, işlem çifti, emir defteri derinliği, spread, likidite, kayma, komisyon, saklama modeli ve transfer güvenliği birlikte incelenmelidir.
Bilgilendirme: Bu içerik finansal okuryazarlık amacıyla hazırlanmıştır. Herhangi bir kripto varlığın alınması veya satılması yönünde yatırım tavsiyesi içermez.
Yorumlar
0 yorum
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.